Op zondag 6 september 2026 heb ik ruim een uur lang met Nienke Meijer, voorzitter van het Nationaal Burgerberaad Klimaat, en enthousiaste deelnemer en inmiddels ambassadeur voor het burgerberaad Casper Weekhout mogen praten over het inspirerende democratische experiment, dat in 2025 een veelbelovende aanzet heeft gegeven tot het doorbreken van de impasse met betrekking tot het implementeren van doortastend klimaatbeleid. De zomer van 2026 met recordbrekende bosbranden in Europa, mislukte oogsten en droogvallende rivieren liet zien: dat is de hoogste tijd.
Tussen 18 januari en 13 september 2025 kwamen 175 gelote burgers in totaal 12 keer bijeen, verdeeld over 7 weekenden. Al snel minstens honderd uur denk, discussieer en leer werk per deelnemer.
De samenstelling was zo, dat die behoorlijk representatief was voor heel Nederland. In ieder geval veel representatiever dan degenen die de stoelen van de Tweede Kamer of laat staan de Eerste Kamer bezetten. Gewone burgers met verschillende opleidingsniveaus, uit verschillende regio’s en met opvattingen over het klimaat, die vrijwel overeen kwamen met die van de rest van Nederland.
Veelbelovend begin
Het kan altijd beter, maar de 13 aangenomen burgerbesluiten die alleen meer dan maar liefst 75% steun hadden vanuit het burgerberaad, waren een veelbelovend begin.
Door de oogharen kijkend naar het rapport, komt er één visie duidelijk naar voren: de vervuiler betaalt. Dat is rechtvaardig.
Maar helaas, mede dankzij fossiele subsidies (helaas maar één keer met name genoemd in het rapport), is dat niet het geval. Fossiel intensieve industrieën zoals vlees en vliegen kunnen daardoor hun producten en diensten te goedkoop aanbieden.
Maar belastingen moeten uiteindelijk wel ergens op geheven worden. Daardoor betalen mensen die al dan niet bewust géén gebruik maken van vlees en vliegen indirect mee aan de consumptie van hen die dat wel doen.
Om een eerlijke markt voor alle producten te behalen moeten ook de fossiele subsidies worden afgebouwd
Dit belangrijke punt wordt helaas slechts eenmaal genoemd (bladzijde 32)
Dat is onrechtvaardig! Dat punt had nog wel wat scherper gesteld mogen worden in het eindrapport.
Dan is er misschien nog de vraag, of het nobele streven om ondervertegenwoordigde groepen via gewogen loting alsnog volwaardig mee te laten beslissen in het burgerberaad, niet ooit de schijn van manipulatie kan krijgen. Of zelfs door een corrupte organisatie misbruikt kan worden om te pas en te onpas de loting al dan niet gewogen te laten zijn.
Everything should be made as simple as possible, but not simpler
Wijsheid die vaak toegeschreven wordt aan Albert Einstein
Hoe minder knoppen om aan te draaien; hoe beter en transparanter het misschien is.
Maar dat zal de toekomst uitwijzen. Voor nu ligt er een bruikbaar rapport met concrete aanbevelingen, doorgerekend door het gerenommeerde onderzoeksbureau CE Delft en kennisinstituut TNO.
Hoe verder?
Nu is het opnieuw aan ons, burgers, om er voor te zorgen dat de concrete resultaten van dit Nationaal Burgerberaad Klimaat niet in de la verdwijnen. Nu is het aan ons om steeds opnieuw dit rapport bij onze politici onder de neus te wrijven en te eisen dat ze doen wat ze steeds maar weer beloven: luisteren naar de burger.
Zeker als het burgers betreffen die zo lang met elkaar nagedacht, gediscussieerd en geleerd hebben, als deze 175.
En als politici dat niet doen, moeten ze dat maar voelen bij de volgende verkiezingen. Want veel tijd om erger te voorkomen hebben we niet meer, liet de dramatische zomer van 2026 weer eens zien.